تعریف وقف واحکام ان
تعریف وقف و شرایط آن
قانون مدنی وقف راحبس عین مال و تسبیل منافع تعریف نموده است در این تعریف هم شرایط وقف امده است هم شرایط واقف و خصوصیات عین موقوفه هم در این تعریف گنجانده شده است .ماده 55 می گوید وقف عبارت است ازحبس موبد عین وتسبیل منافع وحتما باید ناظر بر عین باشد نمی توان منفعت را وقف کرد و همچنین وقف دین وحقنیز امکان ندارد..حبس عین بایددائمی باشد وقف نبایدموقت باشد،هرچند پس ازاز مدتی هدف آن منتفی گردد. و منافع هم آزاد باشد تا بتوان آن را تسبیل نمود و منظوراز تسبیل هم این است که مورد وقف هم مبهم و موهوم و یا مجهول نباشد همینکه مال موقوفه به قبض رسید وتوسط موقوف علیهم قبض شد عقدلازم می شود وواقف فقط وفق وقفنامه حق دخالت در عین موقوفه را را دارد ونمی تواند مفاد آن را تغییر دهد و یا از ان رجوع کند (ماده 61 قانون مدنی )[1]
تحقق عقد وقف
تحقق عقد وقف عینیت ایجاب وقبول است دروقف عام و چه خاص همیشه ایجاب با واقف می باشد اما قبول دروقف عام برعهده دادستان است ودروقف خاص باطبقه اول موقوف علیهم است .درتحقق عقدوقف قبض ودرتصرف دادن مال موقوفه است(مواد59 و60 قانون مدنی )دروقف خاص مثل قبول آن با طبقه اول موقوف علیهم ودر وقف عام با متولی می باشد که اگر متولی نبود قبض باحاکم می باشد. مورد وقف معلوم باشد درروقف خاص اگرمورد مصرف موهوم ویا نامعلوم باشد ازهمان ابتدا وقف باطل است. دروقف عام بر معلوم در صورتی که منافع مجهول المصرف باشد منافع مال موقوفه صرف بریات عمومی می شودهمچنین در صورت تعذر مصرف منافع موقوفه در مورد خاصی که وافق تعیین کرده باشند که آن مورد شامل وقف خاص هم می شود[2].یکی دیگرازشرایط وقف این است که مقاصد وقف مشروع باشد ودرجهت حوائج مشروع موقوف علیهم وقف شده باشد والا باطل است .(ماده 67 قانون مدنی )[3]واقف باید مالک ملک موقوفه باشد، واقف باید اهلیت داشته باشد مجنون و صغیر و سفیه نمی توانند مالی را وقف کنند ولی می توانند موقوف علیهم قرار بگیرند ورشکسته هم نمی تواند راسااقدام به وقف مالی کند هرچند مالک باشد وباید اذن طلبکاران را بگیرد. واقف باید بتواند مال موقوفه را به تصرف دهد اگر مال موقوفه متعذر تسلیم باشد وقف محقق نمی شود(ماده 59 قانون مدنی ) واقف اگر بدهکار باشد می تواند مال خود را وقف بدهد ولی اجازه طلبکاران شرط است در صورتی که اجازه ندهند عقد محقق نمی شود (ماده 65 قانون مدنی) [4]
[1] - ماده 55 قانون مدنی:وقف عبارت است اینکه عین مال حبس وو منافع آن تسبیل شود .
[2] - ماده 91 قانون مدنی:در موارد ذیل منافع موقوفات صرف بریات عمومی می شود :1-درصورتی که منافع موقوفه مجهول المصرف باشد نگر اینکه قدر متقینی در بین باشد2-در صورتی که منافع موقوفه در مورد خاصی که واقف معین کرده است متعذر باشد .
[3] - ماده56قانون مدنی:وقف واقع می شود به ایجاب ازطرف واقف به هرلفظی که صراحتا دلالت بر معنی آن کند و قبول طبقه اول ازموقوف علیهم یا قائم مقام قانونی آنها در صورتی که محصور باشد مثل وقف براولاد واگرموقوف علیهم غیر محصور یا وقف بر مصالح عامه باشد در این صورت قبول حاکم شرط است .
[4] - ماده57 قانون مدنی:واقف باید مالک مالی باشد که وقف می کند وبعلاوه دارای اهلیتی باشد که در معاملات معتبراست .